การสัมมนาวิชาการเรื่อง
ประวัติศาสตร์บอกเล่าี (Oral History) สำคัญอย่างไร ทำไมต้องจัดทำ"
ณ ห้องประชุมใหญ่ ชั้น ๕ อาคารเทพรัตน์วิทยาโชติ

ระยะเวลาการสัมมนาวิชาการ  วันศุกร์ที่  2 กันายน 2554

วัตถุประสงค์ของโครงการ     
                ศึกษาความหมาย ความสำคัญ ของการจัดทำประวัติศาสตร์บอกเล่าที่ถูกต้อง และ เรียนรู้วิธีการ เทคนิคต่างๆ ในการสัมภาษณ์พร้อมทั้งแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับวิทยากรและผู้ร่วมสัมมนาด้วยกัน ในเรื่องวิธีการสัมภาษณ์ปัญหา อุปสรรค และการแก้ไขปัญหาต่างๆ เพื่อให้งานสำเร็จตามเป้าหมาย

 ผู้เข้าร่วมโครงการ
     
บูรพาจารย์ คณาจารย์ นิสิตเก่าและนิสิตปัจจุบัน บุคลากรจากหน่วยงานต่างๆ ของมหาวิทยาลัยและบุคคลภายนอกจำนวน 96 คน

 รายละเอียดการสัมมนาวิชาการ

             ช่วงเช้าจะเป็นการบรรยายในเรื่อง “ ประวัติศาสตร์บอกเล่าสำคัญอย่างไรในงานจดหมายเหตุ ” โดย ศาสตราจารย์ ดร. ปิยนาถ บุนนาค ได้อธิบายถึงความเป็นมาและวิธีการของการทำประวัติศาสตร์บอกเล่าโดยประเทศแรกที่มีการจัดทำคือประเทศสหรัฐอเมริกาส่วนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้คือประเทศมาเลเซีย พร้อมกันนี้ได้กล่าวถึงขั้นตอนในการจัดทำ เครื่องมือในการสัมภาษณ์ ประเภทของแบบสัมภาษณ์และวิธีการในการสัมภาษณ์ 3 แบบที่นิยมใช้กันก็คือ แบบเปิดกว้างไม่จำกัดคำตอบ แบบเจาะลึก ( in-depth interview )และแบบตะล่อมกล่อมเกลา เป็นการซักถามแบบล้วงลึก (probe ) รวมไปถึงคุณสมบัติที่ดีของผู้สัมภาษณ์ ข้อดีและปัญหาของการสัมภาษณ์ ในขณะเดียวกันงานทางด้านประวัติศาสตร์บอกเล่าก็เป็นที่ยอมรับอย่างแพร่หลายว่ามีความสำคัญและเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาทางด้านประวัติศาสตร์และงานวิจัยทางด้านชาติพันธุ์วรรณาเป็นอย่างมาก
           ช่วงถัดมาเป้นเรื่อง “หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ณ วันนี้ และงานประวัติศาสตร์บอกเล่า” โดย นางพิบูลศิลป์ วัฑฒนะพงศ์ ผู้อำนวยการหอจดหมายเหตุได้กล่าวถึงการดำเนินงานและความก้าวหน้าในการจัดเก็บ รวบรวมและเผยแพร่เอกสารจดหมายเหตุของหอจดหมายเหตุ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ว่าตลอดระยะเวลา 6 ปีที่ได้มีการจัดตั้งหอจดหมายเหตุขึ้นได้มีก้าวหน้าในหลายๆเรื่อง เช่น การจัดทำฐานข้อมูลบูรพาจารย์ 60 ปีแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีการจัดทำประวัติศาสตร์บอกเล่าโดยการสัมภาษณ์บูรพาจารย์และอาจารย์ที่ได้ทำคุณประโยชน์หรือมีผลงานเด่นให้กับมหาวิทยาลัยและรวมไปถึงสังคมภายนอกพร้อมทั้งกล่าวถึงแนวทางในอนาคตของหน่วยงาน

           หลังจากนั้นจะเป็นการบรรยายในเรื่อง “ คุณค่าและความสำคัญของงานประวัติศาสตร์บอกเล่า “ โดย นางวารุณี โอสถารมย์ นักวิจัยชำนาญการพิเศษ จากสถาบันไทยคดีศึกษา ได้บรรยายถึงคุณค่าและความสำคัญของงานประวัติศาสตร์บอกเล่า อย่างเช่นในเรื่องของข้อเท็จจริง ความคิด ความเชื่อ โดยสิ่งเหล่านี้จะเป็นประโยชน์ในการเติมช่องว่างข้อมูลลายลักษณ์ที่ขาดหายไปรวมไปถึงข้อเท็จจริงที่ไม่ปรากฏในเอกสารต่างๆด้วย โดยวิทยากรได้ยกตัวอย่างจากประสบการณ์ในการจัดทำประวัติศาสตร์บอกเล่าในโครงการ “โรงเรียนเตรียมปริญญา มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (พ.ศ.2481-2488)” ที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ได้จัดทำขึ้นเพื่อเติมเต็มประวัติศาสตร์ของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ที่ขาดหายไปจากหลักฐานทางด้านเอกสารลายลักษณ์ในช่วงปี 2477-2488 จึงต้องใช้การสัมภาษณ์แบบ oral History เข้ามาช่วยในการเติมเต็มประวัติศาสตร์ที่หายไปของมหาวิทยาลัย

          ในช่วงบ่ายเป็นการบรรยาย เรื่อง “ สัมภาษณ์อย่างไรให้บรรลุจุดประสงค์ : เทคนิคและวิธีการ” โดย ดร.สมเกียรติ อ่อนวิมล ได้มีการแลกเปลี่ยนและเล่าถึงประสบการณ์ในการสัมภาษณ์บุคคลสำคัญหลากหลายอาชีพในช่วงตั้งแต่ปี 2528 – ปัจจุบัน ตัวอย่างเช่น กษัตริย์นโรดม สีหนุ ประเทศกัมพูชา, Dalai Lama, Prime Minister Indira Gandhi , ผู้ได้รับรางวัลโนเบล และรวมไปถึงคนไทยหลากหลายอาชีพตั้งแต่นายกรัฐมนตรี นักธุรกิจ นักโทษ เป็นต้น และได้ยกตัวอย่างนักสัมภาษณ์ที่มีประสบการณ์และมีบทบาทมากในแต่ละยุคสมัยตั้งแต่อดีตจนปัจจุบันว่ามีเทคนิคและรูปแบบในการดำเนินการสัมภาษณ์แตกต่างกันอย่างไร พร้อมกันนี้ท่านวิทยากรได้อธิบายถึงขั้นตอนการเตรียมตัวในการสัมภาษณ์ตั้งแต่การเตรียมข้อมูล ลำดับคำถาม สร้างบรรยากาศร่วมก่อนสัมภาษณ์ รวมทั้งเทคนิคในการสลับคำถามตามความต่อเนื่องกับคำตอบ รวมไปถึงคำถามที่ไม่ได้อยู่ในความตกลงล่วงหน้าเพื่อให้การสัมภาษณ์ที่เกิดขึ้นเป็นไปอย่างราบรื่นและได้คำตอบตามที่ต้องการ

          ในช่วงสุดท้ายเป็นการเสวนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในเรื่อง “ประสบการณ์ในการทำงานประวัติศาสตร์บอกเล่า : การเรียนรู้ โอกาส และความท้าทาย” โดยนายอังคาร จันทร์เมือง นางสาวพฎา พุทธสมัย และมีนางสาวทัณฑิมา เดชโชติ เป็นผู้ดำเนินรายการ การเสวนาจะเป็นการแลกเปลี่ยนในเรื่องของประสบการณ์ในการทำงานประวัติศาสตร์บอกเล่าทั้งในเรื่องของเทคนิค รูปแบบและวิธีการของการสัมภาษณ์ของแต่ละคนในการจะให้ได้มาซึ่งข้อมูลจากผู้สัมภาษณ์โดยคุณอังคาร จันทร์เมือง ได้เล่าถึงประสบการณ์ในการจัดทำประวัติศาสตร์บอกเล่าเรื่อง ประวัติศาสตร์บอกเล่า ต.มธก. (โรงเรียนเตรียมมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง) สลับกับการถ่ายทอดประสบการณ์ในส่วนของคุณพฎา พุทธสมัยที่ได้ทำการสัมภาษณ์บุคลากรและอาจารย์ที่ทำคุณประโยชน์ให้กับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ตามโครงการจัดทำประวัติศาสตร์บอกเล่าของหอจดหมายเหตุ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

 

File Power point
Download here
หมายเหตุ : File power point ของวิทยากรทุกท่านอนุญาติใ้ห้ใช้งานได้แต่ต้องอ้างอิงแหล่งที่มาของข้อมูลด้วย