หน้าแรก   นายกสภาฯ   อธิการบดีฯ   ผู้ทำประโยชน์ฯ


ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล เป็นชาวสุพรรณบุรี เกิดที่ตำบลท่าพี่เลี้ยง อำเภอเมือง เมื่อวันที่ 8 มกราคม 2459 เป็นบุตรของนายทิพปรีชา และนางทองหล่อ ดิษยมณฑล การศึกษาเริ่มต้นที่โรงเรียนมัธยมวัดโสมนัส จนจบชั้นมัธยมปีที่ 3 จากนั้นไปเข้าเรียนที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย และจบชั้นมัธยมปีที่ 8 ใน พ.ศ. 2478 เมื่อจบชั้นมัธยมปีที่ 8 แล้ว ได้เข้าเรียนในคณะอักษรศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นเวลา 1 ปี บิดาจึงส่งไปเรียนที่ประเทศฟิลิปปินส์ ซึ่งในสมัยนั้น คนไทยนิยมไปเรียนกันมาได้เลือกเรียนสาขาเศรษฐศาสตร์บริหารธุรกิจและการบัญชี ที่Far Eastern University มีผลการเรียนดีมาก สามารถจบปริญญาตรีได้ภายใน 3 ปีครึ่งเท่านั้น

เมื่อเรียนจบกลับมาประเทศไทย พระพิจารณ์พาณิชย์ รองอธิบดีกรมสหกรณ์ในขณะนั้น ได้เชิญไปทำงานในทันที เป็นผู้รักษาการในตำแหน่งหัวหน้าแผนก ทำงานเกี่ยวกับเรื่องเงินทุนของสหกรณ์ตลอดมาเป็นเวลาถึง 8 ปี และระหว่างนั้นก็ทำการสอนนิสิตคณะสหกรณ์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ยังสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และคณะสหกรณ์ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ตั้งอยู่ในบริเวณเดียวกับกรมสหกรณ์ที่ท่าเตียน)

ใน พ.ศ. 2494 ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล สอบชิงทุน ก.พ. ได้ และเดินทางไปศึกษาต่อที่ Michigan State University สหรัฐอเมริกา จบปริญญาโท (M.A. Agr. Econ.) ใน พ.ศ. 2495 และได้รับทุน Einsenhower Exchange Fellowship ให้ฝึกงานสหกรณ์ในสหรัฐอเมริกา คานาดา และอีกหลายประเทศในยุโรป เป็นเวลาประมาณ 8 เดือน จึงเดินทางกลับประเทศไทย และกลับเข้ารับราชการที่กรมสหกรณ์เช่นเดิม หลังจากนั้นไม่นานก็ได้ย้ายไปดำรงตำแหน่งเลขานุการคณะสหกรณ์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ปฏิบัติเป็นผลดีเรื่อยมาจนได้เลื่อนขึ้นเป็นหัวหน้าภาควิชา รองคณบดี และคณบดีใน พ.ศ. 2504

คณะสหกรณ์นี้เป็นชื่อของคณะตั้งแต่ต้น ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล ได้เสนอให้เปลี่ยนเป็นคณะเศรษฐศาสตร์สหกรณ์ และต่อมาเปลี่ยนชื่ออีกครั้งหนึ่งเป็นคณะเศรษฐศาสตร์และบริหารธุรกิจ (ปัจจุบันแยกออกเป็นคณะเศรษฐศาสตร์ และคณะบริหารธุรกิจ) ด้วยเหตุผลที่จะทำให้คณะขยายงานได้กว้างขวางขึ้น และนิสิตที่จบการศึกษาไปแล้วก็จะได้หางานได้ง่ายขึ้น นับว่าเป็นวิสัยทัศน์ที่ดีของศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล เป็นอย่างยิ่ง

ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล ได้รับพระราชทานโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์ใน พ.ศ. 2509 ต่อมาเมื่อกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้จัดตั้งองค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (อ.ต.ก.) ขึ้น ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล จึงได้ย้ายไปเป็นที่ปรึกษาขององค์การนี้ ปฏิบัติงานอยู่ประมาณ 4 ปี ก็ย้ายไปทำงานด้านการประชุมระหว่างประเทศที่ ESCAP และย้ายอีกครั้งหนึ่งไปเป็นผู้เชี่ยวชาญสหกรณ์ (Co-operative Expert) ที่ธนาคารพัฒนาเอเชีย (ADB)

ในระหว่างที่ปฏิบัติงานอยู่ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์นั้น ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล ได้ริเริ่มงานหลายอย่างและสร้างความเจริญให้แก่คณะ ทั้งในด้านวิชาการและการวิจัยค้นคว้า จนทำให้คณะเป็นสถาบันชั้นนำ ตัวอย่างของงานที่สำคัญคือ ได้ปรับปรุงหลักสูตรและวิธีการศึกษาทางสหกรณ์ให้เหมาะสมและกว้างขวาง สนับสนุนความสำคัญของวิธีการสหกรณ์ให้เป็นหลักสำคัญในการดำเนินการให้ประเทศไทยสามารถยกฐานะระดับรายได้ของประชาชน โดยเฉพาะเกษตรกรให้สูงขึ้นได้ นอกจากนี้ยังได้พยายามศึกษาค้นคว้า ประเมิน และติดตามผลการเปลี่ยนแปลงของวิทยาการมาใช้ในการปรับปรุงการศึกษาในคณะให้ก้าวหน้าทันสมัย

ในด้านตำราและการค้นคว้าวิจัย ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล ได้เรียบเรียงตำราต่างๆ ไว้หลายเรื่อง ทางด้านเศรษฐศาสตร์และสหกรณ์ และเป็นหัวหน้าโครงการวิจัยหลายเรื่อง ผลของการวิจัยค้นคว้าซึ่งนอกจากจะเป็นประโยชน์ในการพัฒนาทางวิชาการแล้ว ยังช่วยแก้ปัญหาของเกษตรกร เอกสารบางเรื่องยังแพร่หลายไปต่างประเทศ เช่น เรื่องสินเชื่อเกษตรของไทย เป็นต้น

นอกจากการเขียนตำราและโครงการวิจัยแล้ว ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล ยังได้เขียนบทความลงในเอกสารทางวิชาการในสาขาเศรษฐศาสตร์ เศรษฐศาสตร์เกษตร และการสหกรณ์อีกประมาณ 50 เรื่อง

ในด้านการใช้ความรู้ทางเศรษฐศาสตร์และสหกรณ์อันเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมและประเทศชาติ ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล ก็ได้เป็นกำลังสำคัญ เป็นผู้ริเริ่มและร่วมงานต่างๆ เช่น ได้ร่วมจัดตั้งธนาคารเพื่อการสหกรณ์ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สหกรณ์ออมทรัพย์ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นกรรมการการศึกษาแห่งชาติ กรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ กรรมการบริหารโครงการตำราของสมาคมสังคมศาสตร์แห่งประเทศไทย กรรมการจัดที่ดินเพื่อเกษตรกร และนายกสมาคมเศรษฐศาสตร์แห่งประเทศไทย เป็นต้น

ผลงานสำคัญอีกเรื่องหนึ่งของ ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล ก็คือ การสร้างบุคลากรให้แก่คณะ โดยได้พยายามเลือกสรรผู้ที่มีความรู้ความสามารถเข้ามาเป็นอาจารย์ ช่วยกันสร้างคณะตั้งแต่ยังเป็นคณะเล็กๆ มาจนก้าวหน้าใหญ่โตเช่นที่เห็นในปัจจุบัน ได้ผลิตบัณฑิตที่มีความสามารถออกไปทำงานในตำแหน่งสำคัญๆ มากมาย ทั้งในงานราชการและเอกชน

จากความสำเร็จของงานมากมายหลายเรื่องของศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล ทางมหาวิทยาลัย เกษตรศาสตร์ จึงได้มีมติเป็นเอกฉันท์ให้ได้รับพระราชทานปริญญาวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ ในสาขาเศรษฐศาสตร์สหกรณ์ เมื่อ พ.ศ. 2518 เพื่อเป็นเกียรติสืบไป และต่อมาใน พ.ศ. 2523 ก็ได้รับพระราชทานปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาเศรษฐศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยรามคำแหงอีกด้วย

สำหรับเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้น ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นประมาภรณ์มงกุฎไทย เมื่อ พ.ศ. 2511 และประมาภรณ์ช้างเผือกเมื่อ พ.ศ. 2514

ทางด้านครอบครัว ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล สมรสกับคุณวิภา วนรักษ์ นักเรียนเก่าประเทศฟิลิปปินส์ มีบุตรชาย 1 คน และบุตรสาว 2 คน เมื่อถึงวันหยุดลูกหลานก็จะมาเยี่ยมที่บ้านอยู่เป็นประจำ ทำให้มีความสุขสดชื่นอยู่เสมอ นับว่า ศาสตราจารย์พันธุม ดิษยมณฑล มีชีวิตที่ดี ทั้งทางด้านการงานและส่วนตัว เป็นตัวอย่างที่สมควรได้รับการยกย่องเป็นอย่างยิ่ง

แหล่งข้อมูล

พันธุม ดิษยมณฑล. สัมภาษณ์, 16 กรกฎาคม 2544.